«ملک جمشید» کتاب سوم از مجموعه‌ی «ادبیات عامه» است که در سده ۱۳ هجری و در ٧ باب نوشته شده. داستان‌های عامیانه گنجینه‌ای از تمثیل، ضرب‌المثل و آداب و رسوم مردمان این سرزمین را دربرمی‌گیرد. توجه به این گنجینه‌ها در واقع، پاسداشت فرهنگ و ادب کهن سرزمینی است به وسعت زبان فارسی است. در چاپ جدید کتاب‌های این مجموعه با استفاده از نسخه‌های متعدد و به‌کارگیری رسم‌الخط جدید، سعی شده تا نسخه‌ای به دور از لغزش و خوش‌خوان ارائه شود. نویسنده‌ی این قصه محمدعلی نقیب‌الممالک است که در عهد قاجار برای ناصرالدین شاه قصه می‌گفته و دخترش فخرالدوله قصه‌های او را می‌نوشته است.
کتاب ملک جمشید، داستانی عاشقانه است که به ما نشان می‌دهد حتی ممکن است پدر برای قتل پسر خود کمر همت ببندد و دخترکی بیابان‌گرد و فقیر، نجات‌بخش ولیعهد یک سرزمین بشود؛ این داستان ما را با این حقیقت روبه‌رو می‌کند که زندگی پر از پیچ‌وخم‌های گوناگون است و باید در اعتماد کردن به آشنایان و غریبه‌ها، هوشیار باشیم و قدرت عشق را دست کم نگیریم.
در باب اول کتاب، خواننده با ولایت «زیر باد» هندوستان و ملک همایون پادشاه آن‌جا آشنا می‌شود. او پسری دارد که در حسن و جمال و جوانی نظیر ندارد و نامش ملک جمشید است. روزی که او با حشم و خدم عزم شکار می‌کند، آهوی پر خط و خالی می‌بیند و قصد می‌کند که شخصا آن را شکار کند. ملک جمشید به‌تاخت در پی آهو می‌رود تا اینکه آسمان تار می‌شود، ماه جای خود را به خورشید می‌دهد و او نیز به بیابانی عظیم می‌رسد. در این دشت پهناور، سیاه‌چادری برافراشته شده و آهو به درون آن چادر پناه می‌برد. در نزدیکی آن خیمه‌گاه پیرزنی با قامت خمیده نشسته و قلیانی چاق کرده است. ملک جمشید به‌دعوت پیرزن، لب بر قلیان می‌گذارد. سپس چشمش به دهانه‌ی سیاه‌چادر می‌افتد و ناگهان جهانش دگرگون می‌شود. دختری همچون پری و فرشتگان از درون چادر بیرون می‌آید و مشخص می‌شود که این دختر همان آهوی گریزپاست و حالا به ظاهر اصلی خود بازگشته است.
همانند اغلب قصه‌های عامیانه این قصه نیز شخصیت‌هایی سیاه و سفید دارد و میان خیر و شر مرزی روشن وجود دارد. این داستان عاشقانه در عهد قاجار روایت شده و جنس نثر و توالی وقایع آن به قصه‌ی امیر ارسلان نامدار شباهت دارد. این داستان‌ها خواننده را به جهانی خیالی می‌برد.
«ملک جمشید» قصه‌ای عامیانه و جذاب است که خوانندگان امروزی نیز می‌توانند از آن لذت ببرند. چه بسیار کسان که با خواندن این داستان‌ها به جرگه‌ی کتاب‌خوان‌ها جدی پیوسته‌اند.